YouTube’da Creative Commons videosu kullanmak için lisansı kaynak sayfasında doğrulamalı, üreticiye doğru biçimde atıf yapmalı ve kendi yorumunuzu ya da kurgunuzu eklemelisiniz. YouTube’un Creative Commons açıklamasına göre platformdaki bu seçenek CC BY lisansına dayanır; yeniden kullanım ve düzenlemeye izin verir, ancak atıf zorunluluğunu ve videodaki üçüncü taraf unsurların ayrıca incelenmesi gereğini ortadan kaldırmaz.
Başlarken şu noktaları netleştirmek işinizi kolaylaştırır:
- Lisans bilgisini yalnızca arama filtresinden değil, video sayfasından da doğrulayın.
- Video adı, üretici, kaynak bağlantısı ve lisansı açıklamaya yazın.
- Müzik, logo ve başka kanallardan alınmış görüntüleri ayrıca inceleyin.
- Lisans kanıtlarını ve düzenleme kayıtlarını saklayın.
- Telif izni ile YouTube’un yeniden kullanılan içerik politikasını ayrı değerlendirin.
Creative Commons videosunu kullanmak için ne yapmalısınız?
Önce videonun lisansını doğrulayın, ardından kullanacağınız bölümleri ve ekleyeceğiniz özgün katkıyı belirleyin. Sadece videoyu indirip yeniden yüklemek, lisans koşullarını karşılasanız bile kanalın para kazanma değerlendirmesinde sorun çıkarabilir.
- Videonun izleme sayfasındaki lisans bilgisini ve açıklamasını inceleyin.
- Kullanacağınız kesitleri, seslendirmeyi, altyazıları ve kurgu değişikliklerini planlayın.
- Kaynak ve lisans bilgilerini video açıklamasına ekleyin.
- Kaynak sayfanın ekran görüntüsünü, bağlantısını ve indirme tarihini saklayın.
- Yayınlamadan önce müzik ve diğer üçüncü taraf içerikleri ayrıca kontrol edin.
YouTube’daki Creative Commons lisansı hangi hakları verir?
YouTube’daki Creative Commons seçeneği, içeriğin CC BY koşullarıyla yeniden kullanılmasına ve değiştirilmesine izin verir. Bu kapsam genellikle ticari kullanımı da içerir; temel şart, uygun atıf yapmak ve lisans koşullarına uymaktır.
Creative Commons CC BY 3.0 lisans özeti, içeriğin paylaşılabileceğini ve uyarlanabileceğini belirtir. Atıf; yalnızca kanal adını yazmak değil, eserin adını, üreticiyi, kaynak bağlantısını ve lisansı anlaşılır biçimde göstermektir.
Uygun videoyu bulup lisansını nasıl doğrularsınız?
YouTube aramasında filtreleri açıp özellikler bölümünden Creative Commons seçeneğini kullanabilirsiniz. Bu filtre aday videoları bulmayı kolaylaştırır; son doğrulama yine videonun kendi sayfasında yapılmalıdır.
Açıklamadaki kaynak notlarını, lisans satırını ve yükleyenin içeriğin asıl üreticisi olup olmadığını inceleyin. Kanal birbirinden ilgisiz televizyon kayıtları, müzik klipleri veya film sahneleri yayımlıyorsa yalnızca lisans etiketine güvenmek yeterli değildir. Mümkünse ilk yayımlanan kaynağı ve üreticinin diğer hesaplarını araştırın.
Video açıklamasında başka bir lisans metni, kullanım kısıtlaması veya üçüncü taraf kaynağı belirtilmişse koşullar çelişebilir. Böyle bir durumda hak sahibinden yazılı izin almak ya da başka bir içerik seçmek daha güvenlidir.
Doğru atıf metni nasıl hazırlanır?
Atıf metninde video adı, içerik üreticisi, doğrudan kaynak bağlantısı ve lisans adı birlikte bulunmalıdır. Videoyu kestiyseniz, renklendirdiyseniz veya üzerine anlatım eklediyseniz değişiklik yaptığınızı da belirtin.
Kaynak video: “Video Adı”
İçerik üreticisi: Kanal / üretici adı
Kaynak: https://www.youtube.com/watch?v=...
Lisans: Creative Commons Attribution (CC BY 3.0)
Değişiklikler: Video kısaltıldı, Türkçe anlatım ve altyazı eklendi.Bağlantının çalışır olması ve üreticinin adının doğru yazılması önemlidir. Açıklamaya yalnızca “Creative Commons’tan alınmıştır” yazmak, eseri ve hak sahibini belirlemediği için yeterli bir atıf sayılmayabilir.
Videoyu düzenleyebilir ve para kazanan içerikte kullanabilir misiniz?
Evet, CC BY lisansı genel olarak kesme, seslendirme, altyazı ekleme ve yeni bir kurgu oluşturma hakkı verir; ticari kullanımı da yasaklamaz. Dolayısıyla para kazanması açık bir kanalda kullanım mümkündür. Bununla birlikte, lisans uygunluğu kanalın para kazanma başvurusunun kabul edileceği anlamına gelmez.
İzleyici videoda sizin katkınızı açıkça görebilmelidir. Özgün anlatım, eleştiri, karşılaştırma, eğitim amaçlı açıklama veya farklı kaynakları anlamlı bir kurgu içinde birleştirme bu katkıyı gösterebilir. Sadece giriş eklemek, görüntüyü çevirmek veya oynatma hızını değiştirmek çoğu durumda güçlü bir özgün katkı oluşturmaz.
Müzik kullanacaksanız parçanın koşullarını ayrı okuyun. Bu konuda YouTube Ses Kitaplığı lisans şartları, parça bazında hangi bilgilerin incelenmesi gerektiğini açıklıyor.
Creative Commons lisansı yeniden kullanılan içerik sorununu önler mi?
Hayır. Creative Commons lisansı telif sahibinden hangi kullanım haklarını aldığınızı gösterir; yeniden kullanılan içerik politikası ise kanalın izleyiciye yeterli özgün değer sunup sunmadığını değerlendirir. Bunlar iki ayrı incelemedir.
| Konu | Ne değerlendiriliyor? | Ne yardımcı olur? |
|---|---|---|
| Creative Commons lisansı | İçeriği kullanma ve değiştirme izni | Geçerli lisans, doğru atıf ve kaynak kaydı |
| Content ID talebi | Videodaki ses veya görüntünün eşleşmesi | Lisans kapsamı ve kullanım kanıtları |
| Yeniden kullanılan içerik | Kanalın belirgin bir özgün katkı sunması | Yorum, analiz, anlatım ve anlamlı kurgu |
Bir videonun tamamını olduğu gibi yüklemek CC BY koşulları altında izinli olabilir; buna rağmen para kazanma açısından yetersiz bulunabilir. Konuyu kanal genelinde değerlendirmek için YouTube yeniden kullanılan içerik uyarısı açıklamasındaki örneklerden yararlanabilirsiniz.
Yayınlamadan önce hangi kanıtları saklamalısınız?
Lisans bilgisinin göründüğü ekran görüntüsünü, video bağlantısını, kanal adını ve erişim tarihini saklayın. Ayrıca hangi dosyayı ne zaman indirdiğinizi ve üzerinde hangi değişiklikleri yaptığınızı gösteren proje kayıtlarını koruyun.
Saklanabilecek kayıtlar
- Video sayfasının ve lisans satırının ekran görüntüsü
- Kaynak videonun tam bağlantısı ve başlığı
- İndirme tarihi ile orijinal dosya adı
- Kurgu proje dosyası ve dışa aktarma tarihleri
- Varsa hak sahibiyle yapılan yazışmalar
Kaynak video sonradan silinir veya standart lisansa geçirilirse önceki CC BY izniniz, koşullara uyduğunuz sürece genellikle kendiliğinden ortadan kalkmaz. Fakat bunu gösterebilmek için lisansın kullanım tarihinde geçerli olduğunu kanıtlayan kayıtlara ihtiyacınız olur.
Content ID talebi gelirse nasıl hareket etmelisiniz?
Önce bildirimin bir Content ID hak talebi mi, yoksa telif hakkı ihtarı mı olduğunu belirleyin. Hak talebi videonun gelirini veya görünürlüğünü etkileyebilir; telif ihtarı ise kanal için daha ciddi sonuçlar doğurabilen ayrı bir süreçtir.
İtiraz etmeden önce eşleşen bölümü, lisansın kapsamını ve talepte bulunan tarafın hangi unsur üzerinde hak iddia ettiğini yeniden inceleyin. Talep videodaki ayrı lisanslı bir müzik parçasına dayanıyorsa kaynak videoya atıf yapmış olmanız talebi geçersiz kılmaz.
Tepki, inceleme veya analiz biçiminde içerik hazırlıyorsanız kesit seçimi ve özgün anlatım konusunda tepki videosu kurgu yaklaşımı da yararlı bir çerçeve sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
Creative Commons videoyu kaynak göstermeden kullanabilir miyim?
Hayır. CC BY lisansında uygun atıf temel koşuldur. Video adı, üretici, kaynak bağlantısı ve lisans bilgisi açıklamada yer almalıdır.
Creative Commons videosunun tamamını yeniden yüklemek serbest mi?
Lisans buna izin verebilir; ancak videoyu olduğu gibi yüklemek yeniden kullanılan içerik politikası nedeniyle para kazanma sorunu doğurabilir. Üçüncü taraf unsurlar da ayrıca incelenmelidir.
Bu videolar Shorts içeriklerinde kullanılabilir mi?
Evet. Format lisans koşullarını değiştirmez. Shorts açıklamasında atıf yapmalı ve müzik dâhil tüm unsurların haklarını kontrol etmelisiniz.
Lisans sonradan değiştirilirse eski kullanımım etkilenir mi?
CC lisansları, koşullara uyulduğu sürece genellikle geri alınamaz. Yine de kullanım tarihinde geçerli olan lisansı ekran görüntüsü ve bağlantıyla kanıtlayabilmelisiniz.
Creative Commons video kullanan kanal para kazanabilir mi?
Evet, fakat lisans tek başına yeterli değildir. Kanalın özgün anlatım, analiz veya kurgu katkısı sunması ve YouTube’un para kazanma politikalarına uyması gerekir.
